Zrozumienie, jak Twoje wynagrodzenie brutto przekłada się na realne kwoty, które trafiają na Twoje konto, jest kluczowe dla zarządzania osobistymi finansami. Jednym z najważniejszych elementów tego procesu jest składka emerytalna. W tym artykule szczegółowo wyjaśnię, jaka część Twojego wynagrodzenia brutto jest przeznaczana na przyszłą emeryturę, jak dokładnie jest to obliczane oraz jakie inne składki są potrącane z Twojej pensji. Dzięki temu zyskasz pełny obraz swoich finansów i będziesz wiedzieć, na co idą Twoje pieniądze.
Składka emerytalna to fundament Twojej przyszłej stabilności finansowej na zasłużonej emeryturze. Wielu z nas widzi jedynie kwotę netto na pasku płacowym, nie do końca rozumiejąc, jak jest ona wyliczana i jakie elementy ją kształtują. Jako Jędrzej Jabłoński, chcę Cię poprowadzić przez meandry systemu ubezpieczeń społecznych, abyś dokładnie wiedział, ile wynosi ta kluczowa składka, jak jest obliczana i jakie inne potrącenia są dokonywane z Twojego wynagrodzenia brutto. To wiedza, która po prostu się opłaca.
Zacznijmy od konkretów. Składka na ubezpieczenie emerytalne, którą finansuje pracownik, wynosi dokładnie 9,76% podstawy wymiaru. Co to oznacza w praktyce? Oznacza to, że jest ona zawsze liczona od Twojego wynagrodzenia brutto, czyli kwoty, którą masz zapisaną w umowie o pracę przed wszystkimi potrąceniami. To właśnie wynagrodzenie brutto stanowi podstawę do obliczenia wszystkich składek ZUS.
Warto również pamiętać, że całkowita składka na ubezpieczenie emerytalne jest znacznie wyższa i wynosi 19,52% podstawy wymiaru. Jest ona dzielona po równo między pracownika (wspomniane 9,76%) i pracodawcę (również 9,76%). To istotna informacja, ponieważ pokazuje, że Twój pracodawca również znacząco przyczynia się do budowania Twojej przyszłej emerytury, pokrywając drugą połowę tej składki.
Jak obliczyć składkę emerytalną?
Obliczenie składki emerytalnej może wydawać się skomplikowane, ale w rzeczywistości jest to proces dość prosty, jeśli tylko rozumiemy jego podstawy i wiemy, od czego liczyć procenty. Kluczem jest zawsze Twoje wynagrodzenie brutto.
Podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, a więc i na ubezpieczenie emerytalne, jest przychód pracownika w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. W praktyce oznacza to Twoje wynagrodzenie brutto. Zrozumienie tej podstawy jest absolutnie kluczowe, ponieważ od niej zależą wszystkie dalsze obliczenia, nie tylko składki emerytalnej, ale i pozostałych potrąceń.
Przyjmijmy prosty przykład. Jeśli Twoje wynagrodzenie brutto wynosi 7000 zł, obliczenie składki emerytalnej jest bardzo proste:
7000 zł (wynagrodzenie brutto) x 9,76% = 683,20 zł
Taka kwota zostanie potrącona z Twojej pensji brutto i odprowadzona na Twoje konto emerytalne w ZUS.
Co jeszcze jest potrącane z Twojej pensji brutto?
Składka emerytalna to oczywiście tylko jeden z elementów, które są potrącane z Twojego wynagrodzenia brutto. Aby mieć pełny obraz, musimy uwzględnić także inne składki na ubezpieczenia społeczne, które jako pracownik finansujesz.
- Składka rentowa (1,5%): Jest to zabezpieczenie na wypadek utraty zdolności do pracy w wyniku choroby lub wypadku. Finansujesz ją w wysokości 1,5% swojego wynagrodzenia brutto.
- Składka chorobowa (2,45%): Zapewnia Ci świadczenia w przypadku choroby, macierzyństwa czy opieki nad chorym członkiem rodziny. Wynosi ona 2,45% wynagrodzenia brutto.
Podsumowując, łączne obciążenie pracownika składkami na ubezpieczenia społeczne wynosi 13,71% wynagrodzenia brutto (9,76% emerytalna + 1,5% rentowa + 2,45% chorobowa). Wrócimy do naszego przykładu z wynagrodzeniem brutto 7000 zł:
7000 zł (wynagrodzenie brutto) x 13,71% = 959,70 zł
Taka kwota zostanie potrącona z Twojej pensji na wszystkie ubezpieczenia społeczne finansowane przez Ciebie jako pracownika.
Roczny limit składek ZUS: 30-krotność, którą warto znać
Dla osób o wyższych zarobkach istnieje bardzo ważna informacja, którą koniecznie trzeba znać to roczny limit podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Ja nazywam to "pułapem", po przekroczeniu którego Twoje obciążenia składkowe się zmieniają.
Roczny limit podstawy wymiaru składek, potocznie nazywany 30-krotnością, to nic innego jak trzydziestokrotność prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej na dany rok. Jest to maksymalna kwota, od której w ciągu roku kalendarzowego mogą być naliczane składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Na przykład, na 2026 rok limit ten wynosi 282 600 zł, a kwota miesięcznego wynagrodzenia przyjęta do jego ustalenia to 9 420 zł.
Co to oznacza w praktyce? Kiedy Twoje wynagrodzenie brutto (lub suma wynagrodzeń, jeśli pracujesz w kilku miejscach) przekroczy ten roczny limit, składki emerytalna i rentowa przestają być pobierane. Dotyczy to zarówno części finansowanej przez Ciebie, jak i przez Twojego pracodawcę. Od tego momentu, aż do końca danego roku kalendarzowego, Twoje wynagrodzenie brutto będzie pomniejszane jedynie o składkę chorobową (2,45%), składkę zdrowotną oraz zaliczkę na podatek dochodowy. To może znacząco wpłynąć na Twoje wynagrodzenie netto w ostatnich miesiącach roku.
Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK): dodatkowy sposób na emeryturę
Oprócz obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne, w Polsce funkcjonuje również dodatkowy, dobrowolny program oszczędzania na emeryturę Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK). To świetna opcja, aby wzmocnić swoją finansową przyszłość, a co ważne, jest ona wspierana przez pracodawcę i państwo.
W ramach PPK, podstawowa wpłata pracownika wynosi 2% wynagrodzenia brutto. Istnieje jednak możliwość obniżenia tej wpłaty do 0,5% dla osób o niższych dochodach. Warto wiedzieć, że pracownicy w wieku od 18 do 55 lat są automatycznie zapisywani do PPK, ale oczywiście mają prawo złożyć deklarację rezygnacji z uczestnictwa w programie. Moim zdaniem, warto się zastanowić, zanim się zrezygnuje, bo korzyści są realne.
Kluczowym elementem PPK jest wpłata finansowana przez pracodawcę. Wynosi ona co najmniej 1,5% wynagrodzenia brutto pracownika. To jest realny benefit, który zwiększa Twoje oszczędności bez bezpośredniego obciążania Twojej pensji. Pracodawca może oczywiście wpłacać więcej, co jest dodatkową zachętą do uczestnictwa w programie i budowania solidnego kapitału na przyszłą emeryturę.
