Wielu pracowników zastanawia się, jak okres przebywania na zwolnieniu lekarskim, potocznie zwanym L4, wpływa na ich staż pracy. To kluczowe pytanie, ponieważ staż pracy ma bezpośrednie przełożenie na szereg uprawnień pracowniczych, a także na przyszłą emeryturę. W tym artykule, jako Jędrzej Jabłoński, postaram się rozwiać wszelkie wątpliwości, precyzyjnie wyjaśniając zasady wliczania L4 do stażu pracy oraz jego konsekwencje dla Twoich praw.
L4 a staż pracy kluczowe zasady wliczania i wpływ na Twoje uprawnienia
- Okres przebywania na zwolnieniu lekarskim (L4) wlicza się do stażu pracy, o ile trwa stosunek pracy i są opłacane składki.
- L4 pozytywnie wpływa na uprawnienia pracownicze, takie jak wymiar urlopu wypoczynkowego, prawo do nagród jubileuszowych, odpraw i długość okresu wypowiedzenia.
- W kontekście emerytury, L4 jest traktowane jako okres nieskładkowy, co oznacza, że w tym czasie nie są odprowadzane składki emerytalne.
- Długotrwałe L4 może nieznacznie obniżyć wysokość przyszłej emerytury ze względu na brak składek w tym okresie.
- Od 1 stycznia 2026 roku nastąpią zmiany okresy pracy na zleceniu czy działalności gospodarczej (z opłaconymi składkami) będą wliczane do ogólnego stażu pracy.
Zwolnienie lekarskie (L4) a staż pracy poznaj kluczowe zasady
Zacznijmy od podstaw: zgodnie z polskim prawem pracy, okres przebywania na zwolnieniu lekarskim (L4) jest co do zasady wliczany do stażu pracy. Jest to okres usprawiedliwionej nieobecności, który nie przerywa ciągłości zatrudnienia. Oznacza to, że jeśli jesteś pracownikiem zatrudnionym na podstawie umowy o pracę i z powodu choroby nie możesz wykonywać swoich obowiązków, czas spędzony na L4 jest traktowany tak, jakbyś normalnie pracował. To bardzo ważna informacja, która często budzi wiele pytań i niejasności.
Kiedy zwolnienie lekarskie na pewno zostanie wliczone do lat pracy?
Aby okres L4 został zaliczony do stażu pracy, muszą być spełnione dwa kluczowe warunki. Nie jest to skomplikowane, ale warto je sobie jasno uświadomić:
- Pozostawanie w stosunku pracy: Okres zwolnienia lekarskiego musi przypadać na czas trwania Twojej umowy o pracę. Jeśli umowa wygaśnie lub zostanie rozwiązana, a Ty nadal będziesz na zwolnieniu, czas po ustaniu zatrudnienia nie będzie już wliczany do stażu pracy u tego konkretnego pracodawcy.
- Finansowanie ze środków ubezpieczenia społecznego: Za okres L4 musisz otrzymywać wynagrodzenie chorobowe (od pracodawcy) lub zasiłek chorobowy (z ZUS). To potwierdza, że Twoja nieobecność jest ubezpieczona i tym samym uprawnia do wliczania tego czasu do stażu.
Warto pamiętać, że istnieją sytuacje, kiedy L4 nie jest wliczane do stażu pracy. Dzieje się tak na przykład po ustaniu zatrudnienia, w trakcie urlopu bezpłatnego (o czym szerzej za chwilę) lub w przypadku, gdy zwolnienie lekarskie zostało wykorzystane niezgodnie z jego przeznaczeniem, np. do pracy zarobkowej, co może skutkować utratą prawa do zasiłku i dyscyplinarnym zwolnieniem.
Urlop wypoczynkowy: czy choroba "zjada" dni wolne?
To jedno z najczęstszych pytań, jakie słyszę. Mogę Cię uspokoić: okres L4 jest traktowany na równi z okresem świadczenia pracy przy ustalaniu Twojego wymiaru urlopu wypoczynkowego. Oznacza to, że niezależnie od tego, czy masz prawo do 20, czy 26 dni urlopu w ciągu roku, choroba co do zasady nie obniża jego wymiaru. Nawet długotrwałe zwolnienie lekarskie nie wpływa negatywnie na liczbę dni urlopowych, chyba że obejmuje ono cały rok kalendarzowy, a Ty nie przepracujesz ani jednego dnia. Wówczas prawo do urlopu za ten rok może nie przysługiwać, ale to bardzo rzadka sytuacja.
Nagrody jubileuszowe i odprawy: czy miesiące na L4 opóźnią ich otrzymanie?
Dobra wiadomość jest taka, że czas spędzony na zwolnieniu lekarskim jest wliczany do stażu pracy, od którego zależy prawo do nagród jubileuszowych oraz odpraw. Jeśli więc zbliżasz się do progu wymaganego stażu, aby otrzymać nagrodę jubileuszową, a w międzyczasie przebywałeś na L4, nie musisz obawiać się opóźnień. Okres choroby jest traktowany jako kontynuacja zatrudnienia i w pełni zaliczany do stażu uprawniającego do tych świadczeń.
Długość okresu wypowiedzenia: czy zwolnienie lekarskie ma tu znaczenie?
Długość okresu wypowiedzenia umowy o pracę jest bezpośrednio uzależniona od zakładowego stażu pracy. Ten staż, jak już wiesz, obejmuje również okresy zwolnień lekarskich. Zatem, przebywanie na L4 nie wpływa negatywnie na długość okresu wypowiedzenia. Jeśli Twój staż pracy, wliczając w to czas choroby, uprawnia Cię do dłuższego okresu wypowiedzenia (np. trzech miesięcy zamiast jednego), to takie prawo Ci przysługuje.
L4 a emerytura dlaczego te kwestie są odmiennie traktowane?
Tutaj dochodzimy do kluczowej kwestii, która często jest źródłem nieporozumień. Musimy jasno rozróżnić dwie rzeczy: staż pracy, który wpływa na Twoje uprawnienia pracownicze (urlop, nagrody itp.), a staż do emerytury, czyli okresy składkowe i nieskładkowe. Mimo że L4 wlicza się do tego pierwszego, to w kontekście emerytury ma on specyficzny status. Okres L4 jest traktowany jako okres nieskładkowy, co ma istotne konsekwencje dla wysokości Twojej przyszłej emerytury. To rozróżnienie jest fundamentalne, aby dobrze zrozumieć system ubezpieczeń społecznych.
Okresy składkowe a nieskładkowe jak L4 wpływa na Twoje konto w ZUS?
Pozwól, że wyjaśnię to szczegółowo. Okresy składkowe to te, za które faktycznie były odprowadzane składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Zalicza się do nich przede wszystkim czas wykonywania pracy na podstawie umowy o pracę, ale także niektóre okresy pracy na zleceniu czy prowadzenia działalności gospodarczej, jeśli były opłacane składki. Natomiast okresy nieskładkowe to czasy, w których nie odprowadzano składek, ale które są uwzględniane przez ZUS przy ustalaniu prawa do emerytury oraz, w ograniczonym zakresie, jej wysokości. Okres L4, za który pobierasz wynagrodzenie chorobowe lub zasiłek chorobowy, jest właśnie takim okresem nieskładkowym. Oznacza to, że w tym czasie na Twoje konto w ZUS nie są wpłacane składki emerytalne, co ma bezpośredni wpływ na gromadzony kapitał. Ważne jest, że łączny wymiar okresów nieskładkowych uwzględnianych przy ustalaniu wysokości emerytury nie może przekroczyć jednej trzeciej udowodnionych okresów składkowych. Jest to mechanizm ochronny, który ma zapewnić, że osoby, które z przyczyn niezależnych od siebie nie mogły pracować i opłacać składek, nie zostaną całkowicie pozbawione prawa do świadczenia.
Czy długie lub częste zwolnienia lekarskie realnie obniżą Twoją przyszłą emeryturę?
Odpowiedź brzmi: tak, ale zazwyczaj nieznacznie. Długotrwałe i częste przebywanie na L4 może faktycznie wpłynąć na wysokość Twojej przyszłej emerytury. Dzieje się tak dlatego, że w tych okresach, jako że są to okresy nieskładkowe, kapitał emerytalny na Twoim koncie w ZUS nie jest powiększany o nowe składki. Im więcej czasu spędzisz na L4, tym mniej składek zostanie odprowadzonych, a co za tym idzie, tym niższa może być zgromadzona kwota, która stanowi podstawę do wyliczenia emerytury. Warto jednak podkreślić, że dla większości osób, które mają długi ogólny staż pracy i jedynie sporadycznie korzystają ze zwolnień, wpływ ten będzie minimalny. Problem może być bardziej odczuwalny w przypadku osób, które przez wiele lat, z różnych przyczyn zdrowotnych, często przebywają na długotrwałych zwolnieniach lekarskich.
Niestandardowe sytuacje jak L4 wpływa na staż pracy?
Prawo pracy jest elastyczne w wielu aspektach, a kwestia L4 nie jest tu wyjątkiem. Ważne jest, aby zrozumieć, że nie ma określonego limitu czasu, przez jaki zwolnienie lekarskie może być wliczane do stażu pracy, dopóki trwa stosunek pracy. To oznacza, że nawet jeśli przebywasz na zwolnieniu przez wiele miesięcy, a nawet rok czy dłużej (o ile nadal jesteś pracownikiem i masz prawo do zasiłku), ten czas będzie wliczany do Twojego stażu pracy. To bardzo istotne dla osób zmagających się z poważniejszymi problemami zdrowotnymi.
Umowa o pracę kończy się w trakcie L4: co ze stażem?
Jeśli Twoja umowa o pracę wygasa lub zostaje rozwiązana w trakcie trwania zwolnienia lekarskiego, sytuacja jest jasna: okres L4 po ustaniu zatrudnienia nie jest już wliczany do stażu pracy u tego konkretnego pracodawcy. Do stażu pracy wlicza się wyłącznie ten czas L4, który przypadał na okres, w którym formalnie byłeś zatrudniony. Pamiętaj, że po zakończeniu stosunku pracy, jeśli nadal jesteś niezdolny do pracy, możesz mieć prawo do zasiłku chorobowego wypłacanego bezpośrednio przez ZUS, ale nie będzie to już wliczane do stażu pracy.
Zwolnienie lekarskie podczas urlopu bezpłatnego: czy ten czas się liczy?
Urlop bezpłatny to specyficzny rodzaj nieobecności, który sam w sobie nie wlicza się do stażu pracy. Zatem, jeśli przebywasz na urlopie bezpłatnym i w tym czasie zachorujesz, a lekarz wystawi Ci L4, ten okres nie będzie wliczany do stażu pracy. Powód jest prosty: urlop bezpłatny zawiesza stosunek pracy w zakresie świadczeń i składek, a L4 nie zmienia tego statusu.
A co z umową zleceniem? Jak L4 jest traktowane poza Kodeksem pracy?
W przypadku umów cywilnoprawnych, takich jak umowa zlecenia czy umowa o dzieło, sytuacja jest nieco inna. Co do zasady, okresy choroby nie wliczają się do stażu pracy w rozumieniu Kodeksu pracy, ponieważ nie jesteś wtedy pracownikiem w rozumieniu przepisów kodeksowych. Oczywiście, jeśli z umowy zlecenia opłacane są składki chorobowe (dobrowolne), masz prawo do zasiłku chorobowego, ale nie jest to równoznaczne z wliczaniem tego czasu do stażu pracy. Jednakże, muszę Cię poinformować o ważnych, nadchodzących zmianach. Od 1 stycznia 2026 roku sytuacja ta ulegnie modyfikacji, a okresy pracy na zleceniu (z opłaconymi składkami) będą wliczane do ogólnego stażu pracy.
Przeczytaj również: Praca w gospodarstwie rolnym do stażu? Zyskaj urlop i emeryturę!
Nadchodzące zmiany w liczeniu stażu pracy od 2026 roku
To bardzo istotna informacja dla wielu osób, zwłaszcza tych pracujących na umowach cywilnoprawnych lub prowadzących własną działalność. Od 1 stycznia 2026 roku wejdą w życie przepisy, które znacząco rozszerzą katalog okresów wliczanych do ogólnego stażu pracy. Dotychczas staż pracy był głównie kojarzony z umową o pracę. Nowe regulacje obejmą również okresy pracy na zleceniu, pod warunkiem, że były od nich opłacane składki na ubezpieczenia społeczne. To samo dotyczyć będzie osób prowadzących działalność gospodarczą, które regularnie odprowadzały składki. Celem tych zmian jest ujednolicenie i sprawiedliwsze traktowanie różnych form aktywności zawodowej, co pozwoli większej liczbie osób na spełnienie kryteriów stażowych do różnych uprawnień. Dla wielu zleceniobiorców i przedsiębiorców będzie to oznaczało, że ich dotychczasowa praca, która nie była wliczana do stażu, nagle zyska na znaczeniu.
Jak udokumentować nowe okresy wliczane do stażu pracy?
W związku z nadchodzącymi zmianami od 2026 roku, kluczowe będzie odpowiednie udokumentowanie nowych okresów, które będą wliczane do stażu pracy. Choć szczegółowe wytyczne mogą jeszcze zostać doprecyzowane, już teraz warto gromadzić odpowiednie dokumenty. Mogą to być:
- Umowy zlecenia oraz rachunki potwierdzające ich wykonanie.
- Zaświadczenia od zleceniodawców potwierdzające okresy zatrudnienia i opłacone składki.
- Dokumenty z ZUS potwierdzające okresy opłacania składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu umowy zlecenia lub prowadzenia działalności gospodarczej.
- Wpisy do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) potwierdzające okres prowadzenia własnej firmy.
- Deklaracje rozliczeniowe ZUS (DRA) oraz raporty imienne (RCA) dla osób prowadzących działalność lub zleceniobiorców.
Zalecam, aby już teraz zacząć porządkować te dokumenty, aby w przyszłości bez problemu udowodnić swój staż pracy i skorzystać z przysługujących Ci uprawnień.
